Khai mở: Trong cuốn Việt sử, sử gia Trần Đinh đã cảm thán: Người Chàm hình như quên lịch sử oai hùng cũ; sống âm thầm trong miền rừng núi mấy tỉnh Phan Rang, Bình Thuận và Tây Ninh.
Quả vậy, triều đại oanh liệt nhất của vương triều Chiêm Quốc là ở thế kỷ XIV dưới triều vua Chế Bồng Nga. Ông là một vị anh hùng dân tộc của Chiêm quốc, 12 lần giao tranh ác liệt với Đại Việt, 3 lần đem quân sang uy hiếp kinh thành Thăng Long khiến vua quan nhà Trần khiếp ha'! phải đóng thành cố thủ. Sau có tên hàng binh là Bỉ Lậu Kê chỉ điểm cho biết chiếc thuyền mà Chế Bồng Nga đang ngự. Tướng Trần Khát Chân bèn hô quân xạ tiễn bắn vào chiếc thuyền này. Vị vua anh hùng của Chiêm quốc đã tử trận, sự suy vong của Chiêm quốc và nỗi buồn vong quốc vọng mãi đến bây giờ:
